10.1 Introductie
WMD staat garant voor de levering van drinkwater van topkwaliteit aan haar klanten. 24 uur per dag. Voor het maken van drinkwater wordt grondwater gebruikt. Grondwater dat soms duizend jaar verscholen heeft gezeten in de grond onder onze voeten. WMD voelt zich verantwoordelijk voor de wereld om haar heen, zowel voor de huidige als toekomstige generaties. Ook de generaties na ons hebben recht op schoon en veilig drinkwater.
De activiteiten van WMD hebben impact op onze omgeving, evenals op onze stakeholders en klanten. Omgekeerd hebben onze stakeholders en klanten impact op ons. Daarom vinden we het belangrijk om transparant te zijn over deze impact, zowel in positieve als in negatieve zin.
Maatschappelijke verantwoordelijkheid en duurzaamheid staan hoog op onze agenda. De invoering van de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) [1] heeft onze wens versterkt om jaarlijks te rapporteren over onze belangrijkste maatschappelijke thema’s. Dit duurzaamheidsverslag over boekjaar 2024 vormt het eerste duurzaamheidsverslag vanuit WMD. WMD is voornemens om dit verslag de komende jaren verder te ontwikkelen op basis van wensen van onze stakeholders.
[1] De CSRD is een Europese richtlijn voor duurzaamheidsrapportage. Deze richtlijn verplicht ondernemingen te rapporteren over hun duurzaamheid door middel van verschillende duurzaamheidscriteria. In de European Sustainability Reporting Standards (ESRS) is uitgewerkt waarover een onderneming moet rapporteren. (bron: Sociaal Economische Raad)
CSRD bij WMD
Als gevolg van de invoering van de Omnibus-wet[2] is bij het opstellen van het jaarverslag 2024 voor WMD nog onduidelijk of er over het boekjaar 2025 volgens de CSRD gerapporteerd zal worden. Desondanks heeft WMD besloten om in het jaarverslag 2024 alvast te rapporteren over duurzaamheidsinformatie voor zover beschikbaar.
[2] De Omnibus-wet is een nieuw wetgevingsvoorstel van de Europese Commissie. Deze verordening heeft tot doel bestaande EU-regelgeving op het gebied van duurzaamheid te vereenvoudigen. Het resultaat is een vermindering van de administratieve lasten voor bedrijven.
WMD beschrijft in het duurzaamheidsverslag 2024 de volgende onderwerpen:
- Waardeketen (hoofdstuk 10.2): deze geeft inzicht in het kernproces van WMD en de ketenpartners benodigd voor dit proces.
- Dubbele materialiteitsanalyse (hoofdstuk 10.3): deze identificeert onze belangrijkste duurzaamheidsthema’s (oftewel ‘materiële thema’s’) die in de daarop volgende hoofdstukken inhoudelijk nader uitgewerkt worden.
- Stakeholdersbetrokkenheid (hoofdstuk 10.4): de wijze waarop we onze belangrijkste stakeholders betrekken bij het identificeren van materiële thema’s.
- Materiële thema’s (hoofdstuk 11-13): de tien belangrijkste maatschappelijke thema’s worden uitgewerkt in deze hoofdstukken. Een tweetal thema’s (Energie en Robuuste Infrastructuur) worden conform de European Sustainability Reporting Standard (ESRS), zoals opgesteld door de European Financial Reporting Advisory Group (EFRAG), uitgewerkt. De andere acht thema’s worden beknopter beschreven en voldoen (nog) niet aan de ESRS standaarden.
Algemene grondslag voor het opstellen van de duurzaamheidsverklaring
De duurzaamheidsverklaring is opgesteld conform de grondslagen van de consolidatie. Voor een uitgebreidere toelichting hierop wordt verwezen naar de Toelichting op de geconsolideerde balans en winst – en verliesrekening / 1. Algemene toelichting.
Volgens ESRS 2 betekent korte termijn van de duurzaamheidsrapportage korter dan één jaar, middellange termijn een tot vijf jaar en lange termijn langer dan vijf jaar. WMD wijkt hier niet van af. WMD is gebonden aan verschillende wet- en regelgeving op onderwerpen die in de CSRD behandelde thema's raken. De belangrijkste wet- en regelgeving waar WMD naar handelt betreft:
Drinkwaterregeling
Regeling van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu van 14 juni 2011 houdende nadere regels met betrekking tot enige onderwerpen over de voorziening van drinkwater, warm tapwater en huishoudwater. Versie geldend van 21-12-2022 t/m heden.
Drinkwaterwet
Wet van 18 juli 2009, houdende nieuwe bepalingen met betrekking tot de productie en distributie van drinkwater en de organisatie van de openbare drinkwatervoorziening. Versie geldend van 05-05-2024 t/m heden.
Drinkwaterbesluit
Besluit van 23 mei 2011, houdende bepalingen over de productie en distributie van drinkwater en de organisatie van de openbare drinkwatervoorziening. Versie geldend van 21-12-2022 t/m heden.
Regeling materialen en chemicaliën drink – en warm tapwatervoorziening
Regeling van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu van 29 juni 2011, houdende regels met betrekking tot bij de drink – en warm tapwatervoorzienig te gebruiken materialen en chemicaliën. Versie geldend van 01-07-2017 t/m heden.
Waterwinvergunningen
Waarin de maximale onttrekkingshoeveelheden zijn vastgelegd.
10.2 Waardeketen
Binnen de CSRD omvat de term 'waardeketen' alle stappen en processen die nodig zijn om een product of dienst te maken en te leveren. Vanaf de inkoop van grondstoffen tot aan levering aan klanten. Voor WMD is deze waardeketen grotendeels regionaal van aard: alle productielocaties zijn gevestigd in Drenthe en de productie en levering van water, alsmede activiteiten gericht op bronbescherming, spelen zich af binnen de provincie Drenthe.
De waardeketen van WMD is tot stand gekomen door een analyse van de verschillende stappen binnen de waardeketen van het drinkwaterbedrijf. Dit is gedaan door het waardeketenmodel (stroomopwaarts, eigen operatie, stroomafwaarts) als uitgangspunt te nemen en deze met interne experts in te vullen tot een volwaardig ketenoverzicht. Het resultaat hiervan is vervolgens getoetst aan een vergelijkbare waardeketen uit de drinkwatersector. De waardeketen van WMD wordt hieronder visueel weergegeven. De verschillende onderdelen worden tekstueel toegelicht.
Toeleveranciers
De toeleveranciers (stroomopwaarts) leveren goederen en diensten ten behoeve van de eigen operaties van WMD. Hierbij kan gedacht worden aan materialen die nodig zijn voor onderhoud van productielocaties of nieuwbouw. Maar ook aan verbruiksartikelen, diensten en expertise (bijvoorbeeld inhuur derden).
Brongebieden
Stroomopwaarts is de bescherming van de brongebieden noodzakelijk voor een goede kwaliteit van het grondwater in combinatie met voldoende onttrekkingscapaciteit. De brongebieden bestaan uit waterwingebieden (gebied waar het water onttrokken wordt) en grondwaterbeschermingsgebieden (gebied rondom waterwingebieden waar het grondwater extra beschermd wordt). Voor WMD is schone en voldoende bronnen één van de strategische pijlers met topprioriteit.
Oppompen grondwater
WMD is voor de productie van drinkwater volledig aangewezen op grondwaterbronnen. Dit betekent dat WMD voor het produceren van drinkwater water oppompt uit diepere aardlagen met elektrische pompen. De hoeveelheid water die WMD per winningslocatie mag onttrekken is verschillend. Deze hoeveelheden liggen vast in een winvergunning, afgegeven door de provincie Drenthe. Het uitgangspunt voor het oppompen van grondwater is dat de winvergunning niet overschreden wordt.
Zuivering naar reinwater
Na het oppompen van het grondwater wordt het water gezuiverd om er veilig en gezond drinkwater van te maken (reinwater). WMD hanteert per productielocatie verschillende methodes van zuivering, afhankelijk van de samenstelling van het grondwater. Denk aan de toepassing van zandfilters, membraamtechnologie of chemische processen. Bij deze processen kan waterverlies optreden. Bijvoorbeeld door in gebruik name van nieuwe filters of periodieke reiniging van zandfilters. WMD zet in op hergebruik van dit water (spoelwaterhergebruik). Mocht dit niet lukken, dan wordt het water geloosd op het oppervlaktewater.
Het resultaat na het zuiveringsproces: schoon drinkwater, zoals het bij onze klanten uit de kraan komt. Voor dit naar de klanten wordt getransporteerd, wordt dit reinwater opgeslagen in zogenaamde reinwaterkelders.
Distributie
Het distributieproces start bij de reinwaterkelder van de productielocatie en eindigt middels een ondergrondse infrastructuur bij de watermeter van de eindgebruiker. In het hoofdstuk 'WMD in Vogelvlucht' (hoofdstuk6) van dit jaarverslag wordt het proces in een afbeelding uitgebreider uitgelegd.
Consumptie en gebruik
Het grootste gedeelte van het door WMD geproduceerde drinkwater komt terecht bij de Drentse consument. In 2024 ging het om 62% van het totaal. Daarnaast is er sprake van engros levering aan Vitens en Waterbedrijf Groningen. Daarbij gaat het om 20% van het totaal. In Drenthe is industrie beperkt aanwezig, waardoor de zakelijke afzet relatief laag ligt ten opzichte van andere drinkwaterbedrijven. Het gaat om 14% van het totaal. Tot slot een 'post overig' van 4% van het totaal.
10.3 Dubbele materialiteitsbeoordeling
De dubbele materialiteitsanalyse (DMA) vormt een centraal onderdeel binnen de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) en de toepassing van de European Sustainability Reporting Standards (ESRS). Deze analyse bepaalt welke onderwerpen binnen de scope van deze duurzaamheidsrapportage vallen, zodat stakeholders een duidelijk en transparant beeld krijgen van de wijze waarop WMD invulling geeft aan duurzaamheidsthema's.
In 2023 is door de werkgroep CSRD gestart met de uitvoering van de eerste dubbele materialiteitsanalyse. Deze is gedurende 2024 herijkt op basis van voortschrijdend inzicht. In totaal zijn tien thema's als relevant (materieel) naar voren gekomen. Deze tien thema's vormen de scope van het voorliggende duurzaamheidsverslag. De keuze voor deze thema's is als volgt tot stand gekomen:
| Stap 1-bepalen context: | WMD heeft in deze stap het projectplan opgesteld. Ook zijn in deze stap de relevante stakeholders bepaald. Hiervoor wordt verwezen naar het onderdeel stakeholdersbetrokkenheid in hoofdstuk 10.4. Tot slot is in deze stap de waardeketen in kaart gebracht. Zie onderdeel waardeketen van het duurzaamheidsverslag in hoofdstuk 10.2. |
| Stap 2-identificatie: | Om tot identificatie van de materiële thema's te komen heeft WMD een longlist gebruikt (gebaseerd op de ESRS-standaarden) met als resultaat 93 items. Deze lijst is door middel van een desk research verrijkt, met twee entity specific topics. Dit heeft geleid tot 95 mogelijke relevante topics. Elke topic is separaat gescoord op impact – en financiële materialiteit. |
| Stap 3-beoordeling: | Het doel van stap 3 was onderwerpen te identificeren die materieel zijn vanuit een impactperspectief en/of vanuit een financieel perspectief. De impact materialiteit wordt bepaald door de aspecten schaal, scope en herstelbaarheid onafhankelijk van elkaar te scoren. Deze drie scores zijn bij elkaar opgeteld om met behulp van een vijf puntschaal (kritisch, significant, belangrijk, informatief en minimaal) tot een totaalscore per sub-sub topic te komen. Voor het bepalen van de financiële materialiteit is de financiële kans (waarschijnlijkheid) en het potentiële formaat van het risico ingeschat, oftewel: potentieel formaat x waarschijnlijkheid. |
| Stap 4-betrokkenheid: | Deze stap is gesplitst in: - Uitvoeren van stakeholdersdialogen met als output het verkrijgen van inzicht in stakeholdersperspecfief en creëren van betrokkenheid; - Het valideren van uitkomsten door het houden van een interne validatiesessie met het MT, welke leidt tot validatie van de uitkomsten van de DMA. |
| Stap 5-formele vaststelling DMA: | De directie en het MT hebben op 11 februari 2025 de voorgestelde materiële thema's geaccordeerd. |
Voor WMD ziet de uitkomst van de dubbele materialiteitsanalyse er als volgt uit:
| ESRS | Beschrijving | Pagina |
|---|---|---|
| E1 - Energie | Hierbij gaat het om elektrificatie, energie en energiemix. | |
| E1 - Klimaatadaptatie | Aanpassing aan klimaatverandering betekent het proces van het aanpassen aan feitelijke – en verwachte klimaatveranderingen en de gevolgen daarvan. | |
| E1 - Klimaatmitigatie | De impact van broeikasgasemissies op het milieu is significant, aangezien het leidt tot opwarming van de aarde, extreme weersomstandigheden, het stijgen van de zeespiegel en veranderingen in de neerslagpatronen. De impact op mensen kan luchtvervuiling, ademhalings- en hart- en vaataandoeningen en voedselonzekerheid door de veranderingen in landbouwproductie veroorzaken. | |
| E2 - Waterverontreiniging | Waterverontreiniging verwijst naar de aanwezigheid van schadelijke stoffen of vervuilers in water, waaronder chemicaliën, micro-organismen en afvalstoffen die nadelige effecten op levende organismen en het milieu hebben. | |
| E3 - Water | Waterconsumptie is het gedeelte van de wateronttrekkingen die permanent verloren gaan van zijn bron. | |
| E4 - Biodiversiteit | Biodiversiteit en ecosystemen spelen een essentiële rol in het behoud van het leven op aarde, inclusief het welzijn van menselijke samenleving. | |
| E5 - Circulaire in- en uitstroom | Circulariteit is het concept waarbij grondstoffen, producten en materialen zo efficiënt mogelijk worden gebruikt, hergebruikt en gerecycled, zodat afval en uitputting van natuurlijke hulpbronnen worden geminimaliseerd. | |
| S1 - Veilig werken | Gezondheid en veiligheid op de werkplek verwijst naar de maatregelen en het beleid die zijn ingevoerd om werknemers te beschermen tegen gevaren die kunnen leiden tot ziekte, letsel of overlijden. | |
| S4 - Veiligheid en gezondheid van eindgebruikers | Consumentengezondheid verwijst naar het fysieke en mentale welzijn van individuen als gevolg van hun consumptie van goederen en diensten van een organisatie. | |
| ES1 - Robuuste infrastructuur | Infrastructuur (bronnen, zuiveringen en leidingen) dienen geschikt en op tijd klaar te zijn voor de verwachte toekomstige drinkwaterbehoefte. |
In hoofdstuk 11 en 12 worden respectievelijk de materiële thema's Energie en Robuuste Infrastructuur conform de ESRS-standaarden toegelicht. De overige materiele thema's worden in hoofdstuk 13 op hoofdlijnen toegelicht. In de volgende afbeelding worden de materiële thema's weergegeven in relatie tot de waardeketen van WMD.
10.4 Stakeholdersbetrokkenheid
Als onderdeel van de ISO-certificering wordt periodiek een WMD-brede stakeholderanalyse opgesteld. Deze analyse wordt jaarlijks herijkt en vormt het uitgangspunt voor de stakeholderanalyse gekoppeld aan de DMA. De geïdentificeerde stakeholders uit de ISO analyse zijn door interne experts bij WMD getoetst op relevantie voor het DMA traject. Hieruit komen de volgende relevante stakeholdersgroepen naar voren:
Bij het vaststellen van de relevante stakeholders is gekeken naar de impact van WMD op deze stakeholders en naar de impact van deze stakeholders op WMD. Per stakeholdercategorie is geïdentificeerd welke concrete partijen in het geval van WMD de meest passende invulling vormen van de betreffende categorie.
Met het merendeel van deze partijen is een individuele stakeholderdialoog gevoerd in de vorm van een interview aan de hand van een gestructureerde vragenlijst. In totaal zijn dertien gesprekken gevoerd, gericht op het verkrijgen van inzicht in de visie van de betreffende stakeholder op ESG (Environment, Social & Governance) en hun verwachtingen van WMD op dit vlak.
De ondernemingsraad (OR van WMD) is schriftelijk geconsulteerd, net als de stakeholdergroep ‘klanten’. Deze groep is in het bijzonder belangrijk voor WMD, maar tegelijkertijd ook een zeer diverse groep waarvan op basis van individuele gesprekken een representatief beeld onwaarschijnlijk is. Daarom is een vragenlijst uitgezet via het online Klantenpanel.
Alle geconsulteerde stakeholders hebben een rangschikking gemaakt van de thema's waarover ze zijn bevraagd. Op basis hiervan is een top 5 ontstaan die voor de stakeholders van WMD relevant zijn. De top 5 ziet er als volgt uit:
| Rangorde | Thema | Aantal stemmen |
|---|---|---|
| 1 | Verontreiniging | 11 |
| 2 | Water(verbruik) | 8 |
| 3 | Robuuste infrastructuur | 7 |
| 4 | Biodiversiteit | 6 |
| 5 | Klimaatadaptatie | 6 |
Verontreiniging wordt volgens de geïnterviewde stakeholders gezien als veruit belangrijkste thema om mee aan de slag te gaan als WMD. Daarna volgen water(verbruik) en robuuste infrastructuur. Het zijn voornamelijk meer strategische duurzaamheidsthema’s die hoog op de prioriteitenlijst van stakeholders staan. Opvallend is dat dit eveneens de thema’s zijn waar WMD in het strategisch plan prioriteit aan heeft gegeven de afgelopen jaren en dat daarmee deze thema’s expliciet onderdeel zijn van de externe profilering. Het is de verwachting dat deze thema’s ook in de toekomst relevant zullen blijven.