11 Energie

Om klanten in het voorzieningsgebied van WMD te voorzien van schoon en veilig drinkwater, maakt WMD gebruik van grondwaterbronnen. WMD maakt drinkwater van grondwater. Het proces van winnen, zuiveren en distribueren van drinkwater vereist aanzienlijke hoeveelheden energie in de verschillende stappen in de keten:

Een stabiele en betrouwbare energievoorziening is in elk van deze stappen essentieel. Zonder een constante energiestroom kan het primaire proces van WMD niet functioneren, wat de volksgezondheid en veiligheid in gevaar kan brengen. Om acute risico’s te mitigeren heeft WMD een eigen noodvoorziening. Energiebeheer is een cruciaal onderdeel in het primaire proces van WMD. Vooral vanwege de risico's.

Naast de relevantie van energie voor het primaire proces, is energie ook een belangrijke component in de klimaatvoetafdruk van WMD. Hier zien we kansen om het beter te doen. Uit de klimaatvoetafdruk van WMD (2020) blijkt dat zo'n 60% van de uitstoot van WMD wordt veroorzaakt door het gebruik van elektriciteit voor zuiveringsprocessen en distributie van drinkwater tot aan de kraan. 

Door inzet van intensievere zuivering in de toekomst zal het energieverbruik alleen maar toenemen, zo is de verwachting. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van fossiele brandstoffen. Bijvoorbeeld in productieprocessen (diesel voor aggregaten) en in onze mobiliteit (auto's). Elektrificatie, het vergroten van de energie-efficiëntie en het verduurzamen van de energiemix vormen kansen om onze GHG-emissies (Greenhouse Gas) te verlagen.

In termen van de geografische dimensies van het thema energie voor WMD zijn er grofweg twee relevante schaalniveaus te onderscheiden: 

De doelstelling van het energiebeleid van WMD is om een duurzaam en efficiënt energiebeheer te realiseren dat de ecologische voetafdruk van onze activiteiten minimaliseert. En dat terwijl de betrouwbaarheid en veiligheid van de drinkwatervoorziening wordt gewaarborgd. 

WMD streeft ernaar om het energieverbruik te verminderen vanuit de Trias Energetica filosofie: door allereerst concrete energiebesparende maatregelen te implementeren en de energie-efficiëntie van onze eigen operaties te verhogen. Daar waar nog energie wordt verbruikt zet WMD in op het vergroten van eigen, hernieuwbare opwek. Waar dat niet lukt, kopen we energie uit hernieuwbare bronnen in. Dit alles met het doel om schoon en veilig drinkwater te leveren aan onze klanten, nu en in de toekomst.

WMD richt zich in het energiebeleid specifiek op de eigen operaties, omdat hier het grootste deel van de energetische impact ligt. In de brongebieden (stroomopwaarts) wordt geen energie verbruikt totdat WMD het water oppompt, wat onder de eigen operaties valt. 

Het energieverbruik van toeleveranciers maakt deel uit van de bredere ketenemissies en valt onder het thema 'Klimaatmitigatie'.

Bij de consumptie van drinkwater (stroomafwaarts) wordt het water uiteindelijk afgevoerd naar het bredere watersysteem (riool, lozing, etc.). WMD gaat ervan uit dat de consumptie door particulieren en bedrijven geen significant energieverbruik met zich meebrengt waarvoor WMD verantwoording moet afleggen, aangezien drinkwaterconsumptie zelf geen energie-intensieve activiteit is.

Dit beleid is in 2024 vastgesteld door de directie en het managementteam van WMD. De directie is eindverantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid, terwijl de sectormanager Productie verantwoordelijk is voor de operationele aansturing en monitoring. 

Het energieverbruik wordt het hele jaar door gemonitord binnen de sector Productie. Elk jaar beoordeelt de sectormanager Productie of het beleid voldoende bijdraagt aan het behalen van de doelstellingen.

Naast de Drinkwaterwet en Waterwet volgt WMD actief de Energy Efficiency Directive (EED) op. De EED is een Europese richtlijn die gericht is op het verminderen van het energieverbruik van bedrijven. Dit brengt twee verplichtingen met zich mee voor WMD:

Concreet betekent dit dat WMD een energiebesparingsplan moet opstellen met de geïdentificeerde maatregelen, een tijdsplanning voor de uitvoering, monitoring en rapportage van de voortgang, en het aanstellen van een energiemanager die verantwoordelijk is voor het plan. 

In 2023 heeft WMD de meest recente EED-audit uitgevoerd en werkt in 2024/2025 aan een energiebesparingsplan als onderdeel van het energiebeleid. Buiten deze wettelijke kaders heeft WMD zich niet gecommitteerd aan vrijwillige initiatieven, certificeringen of sectorale afspraken op het gebied van energie.

Met de bredere scope van het energiebeleid die verder gaat dan alleen energiebesparing, werkt WMD op dit moment concreet aan drie uitvoeringsplannen voor energie, in lijn met de taakstelling vanuit de EED.

1. Energiebesparing:
Het identificeren van mogelijkheden om energie te besparen en het opstellen van een energiebesparingsplan met maatregelen en een tijdsplanning voor implementatie. Deze pijler vormt de eerste stap van de Trias Energetica (beperk de energievraag) en voldoet aan de wettelijke verplichtingen van de EED (Europese Energie-Efficiency Richtlijn). Deze pijler wordt verder uitgewerkt door:

2. Het vergroten van eigen hernieuwbare opwek:
Dit betekent meer hernieuwbare energie opwekken op de gronden van WMD. De belangrijkste redenen hiervoor zijn het verminderen van de energieafhankelijkheid, het vergroenen van het energieverbruik en het voorspelbaarder maken van de energiekosten. Doordat de marktexposure verminderd wordt, neemt het risico op prijsvolatiliteit af. Dit past bij de tweede stap van de Trias Energetica (gebruik duurzame energie).

Op dit moment wekt WMD geen eigen energie op, maar het doel is om in 2027 op ten minste drie locaties zonnepanelen te hebben die 25% van de jaarlijkse elektriciteitsbehoefte op die locaties opwekken. In 2024 zijn de voorbereidingen begonnen voor zonnepanelen in Annen met een verwachte oplevering in Q4 2025.

In 2025 wordt dit verder uitgewerkt door:

3. Het inkopen van groene energie:
Idealiter zou de verminderde energievraag volledig worden gedekt door hernieuwbare energie uit reststromen of eigen opwekking. Wanneer dit niet mogelijk is, is de beste optie om hernieuwbare energie van de energiemarkt te gebruiken. 

Dit geeft invulling aan de tweede stap van de Trias Energetica (gebruik duurzame energie) en minimaliseert de derde stap (zo zuinig mogelijk gebruik van fossiele brandstoffen en deze 100% compenseren op jaarbasis).

Deze derde pijler vereist geen uitgebreide kaders of actieplannen voor uitvoering. Zowel de inkoop van elektriciteit als gas wordt geregeld via een energiecontract met een energieleverancier. In 2024 is een nieuw energiecontract afgesloten dat aansluit bij dit beleid. Het contract heeft een looptijd van drie jaar (van 1 januari 2025 tot 31 december 2027) en kan drie keer met een jaar worden verlengd. In dit contract wordt elektriciteit ingekocht op basis van Nederlandse GvO’s, afkomstig uit Windpark Luchterduinen. Gas wordt ingekocht via de reguliere weg en niet gecompenseerd.

In onderstaand tabel verstrekt WMD informatie over de energie-intensiteit (totale energieverbruik per netto opbrengst).