09 Governance

WMD is als drinkwaterbedrijf verantwoordelijk voor het leveren van schoon, voldoende en betrouwbaar drinkwater in Drenthe. WMD is risicomijdend en daarnaast gehouden aan wettelijke vereisten voor risicoanalyses en beheersmaatregelen voor mogelijke verstoringen van het leveren van drinkwater. 

In 2023 is het nieuwe visiedocument van WMD definitief vastgesteld, met daarin de missie, visie en strategische doelen van WMD voor de jaren 2023 tot en met 2027. De belangrijkste strategische, operationele en financiële risico’s, met bijbehorende onzekerheden, maken onderdeel uit van het visiedocument van WMD.

Schone en voldoende bronnen
De achteruitgang van de grondwaterkwaliteit vormt een toenemend risico, terwijl het leveren van schoon en betrouwbaar water een kerntaak van WMD blijft. Grondwater is voor WMD de meest geschikte bron voor drinkwaterproductie, aangezien alternatieven zoals oppervlaktewater onvoldoende beschikbaar zijn en een grotere zuiveringsinspanning vereisen. 

Uit de waterbalans van Drenthe blijkt bovendien dat de jaarlijkse regenval voldoende aanvulling van het grondwater biedt.

WMD hanteert een systematiek waarbij de kwaliteit van het grondwater in de wingebieden continu wordt gemonitord. Daarnaast zet WMD zich actief in voor bronbescherming door middel van omgevingsmanagement en versterkt de samenwerking met de provincie om deze doelen te realiseren. 

Om het grondwater als toekomstige bron te beschermen, streeft WMD naar verhoogde bewustwording bij zowel vervuilers als beleidsmakers. Om onverwachte ontwikkelingen, zoals droge jaren, op te vangen, hanteert WMD het uitgangspunt dat een operationele reserve beschikbaar moet zijn. Voor het continu kunnen leveren van drinkwater is een reserve per winvergunning noodzakelijk.

Risico droogteschades
Wanneer grondwateronttrekking leidt tot een lagere grondwaterstand en daardoor lagere gewasopbrengsten voor landbouwbedrijven, spreekt men van ‘droogteschade’. Volgens de Nederlandse wet moeten drinkwaterbedrijven landbouwbedrijven hiervoor compenseren. 

Deze financiële tegemoetkoming is bedoeld om de misgelopen inkomsten door de verminderde gewasopbrengst te vergoeden. Landbouwbedrijven die denken droogteschade te hebben als gevolg van waterwinning, kunnen een schadevergoeding aanvragen.

Indien er voor het betreffende gebied al een regeling bestaat, keert WMD de vergoeding uit. WMD heeft bij acht waterwinningen een droogteschaderegeling. Als er nog geen regeling bestaat, wordt de aanvraag doorgestuurd naar de provincie Drenthe, die een onderzoek laat uitvoeren door de onafhankelijke Advies Commissie Schade Grondwater (ACSG). De ACSG onderzoekt de schade en adviseert over de (eventuele) hoogte van de vergoeding. WMD betaalt jaarlijks circa € 300.000 aan landbouwbedrijven voor geclaimde droogteschades. 

In 2024 zijn acht waterbedrijven door de Stichting Droogteschade Waterwinning gedagvaard in een massaclaimprocedure conform de Wet collectieve afwikkeling massaschade (WAMCA). Tijdens een regiezitting in december 2024 heeft de rechtbank bepaald dat in de eerste ronde de bevoegdheid van de rechtbank en de toepasselijkheid van de WAMCA worden behandeld. De zittingsdatum is vastgesteld op 16 september 2025.

Deze ontwikkelingen leiden tot een risico dat de claims en kosten voor droogteschades toenemen. Claimanten kunnen in sommige gevallen ook nog de schade met terugwerkende kracht vorderen.

Robuuste infrastructuur
Voor de kernactiviteit van WMD is een robuuste infrastructuur een essentiële voorwaarde. WMD staat voor een aanzienlijke vervangingsopgave van winputten, productiestations en transport- en distributieleidingen. Deze vervangingen zijn opgenomen in het Masterplan Infrastructuur 2023-2047, waarin concrete doelen en acties voor de infrastructuur zijn vastgelegd.

Een belangrijk risico voor WMD bij deze vervangingsopgave is de beschikbaarheid van voldoende aannemerscapaciteit om de investeringsportefeuille uit te voeren. WMD voert regelmatig gesprekken met aannemers om de beschikbaarheid te waarborgen en te behouden. 

Daarnaast is WMD onderdeel van de Stichting GROND’G. Een samenwerkingsverband tussen alle netwerkbedrijven van de provincies Drenthe, Groningen en Overijssel De aanleg van zowel hoofd- als aansluitleidingen en reconstructies zijn gezamenlijk aanbesteed. Dit heeft geresulteerd in langjarige contracten met diverse aannemers. In Drenthe gaat het om de aannemers BAM Infra en Baas BV.

Cybersecurity
Drinkwaterbedrijven kunnen een interessant doelwit zijn voor kwaadwillende actoren. Zowel statelijke actoren als cybercriminelen. De digitale dreiging neemt over de hele linie toe, zoals blijkt uit opeenvolgende edities van het Cybersecuritybeeld Nederland. 

Ook het NCTV benadrukt het belang van voorbereid zijn op onverwachte gebeurtenissen. Daarom is het versterken van de digitale weerbaarheid van WMD een cruciaal onderdeel van de strategie.

In een tijd waarin digitale bedreigingen steeds geavanceerder worden, heeft WMD de inspanningen op het gebied van cyberbeveiliging geïntensiveerd. WMD heeft diverse maatregelen genomen om zich te kunnen beschermen tegen een breed scala aan bedreigingen, zoals phishingaanvallen, ransomware en datalekken. 

Dit omvat onder andere continue training van personeel om het bewustzijn te vergroten, de implementatie van geavanceerde beveiligingssoftware en het regelmatig uitvoeren van beoordelingen van systemen door interne en externe auditors en experts. 

WMD blijft proactief investeren in de cybersecurity-infrastructuur om de vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid van gegevens en systemen te waarborgen. Cybersecurity blijft een belangrijk onderdeel van de strategie om veerkrachtig en weerbaar te blijven in een wereld van toenemende digitalisering en bijbehorende dreigingen.

Krediet en bankenratio’s
Op basis van inzichten uit het Masterplan infrastructuur 2023-2047, strategische ontwikkelingen én het verkennend onderzoek naar versterking van de vermogenspositie, heeft WMD in samenspraak met de aandeelhouders de financiële koers aangepast. 

Dit omvat noodzakelijke structurele tariefsaanpassingen om er voor te zorgen dat investeringen blijvend mede gefinancierd kunnen worden door kredietverstrekkers. Zonder deze aanpassingen bestaat het risico dat WMD niet voldoende kapitaalkrachtig is om de noodzakelijke investeringen uit te voeren.

De mogelijkheid om tarieven te verhogen en daarmee meer winst te maken, is wettelijk begrensd door de ‘weighted average cost of capital’ (WACC). Als WMD meer winst maakt dan toegestaan, moet dit later in het tarief worden verrekend. Daarnaast vereist de kapitaalmarkt dat WMD zich committeert aan vereisten voor financiële ratio’s, als voorwaarden voor kapitaalverstrekkingen.

Volgens de meerjarenprognose voldoet WMD de komende jaren aan de solvabiliteitseisen van de bank. Echter, door mogelijke veranderingen in de WACC-regelgeving of door inflatie en hogere investeringen, bestaat het risico dat WMD niet meer aan de bankratio’s kan voldoen.

Door continue sturing op de investeringsportfolio bewaakt WMD dat aan de ratio’s kan worden voldaan. Daarnaast blijft WMD, samen met de drinkwaterbedrijven, zich inzetten voor regelgeving die beter aansluit bij de werkelijke financieringswereld waarin drinkwaterbedrijven opereren. Voor de continuïteit van de onderneming en de drinkwatervoorziening in Drenthe is het essentieel dat investeringen kunnen worden gefinancierd.

Frauderisico’s
Het voorkomen en mitigeren van belangenverstrengeling, fraude- en corruptierisico's is primair de verantwoordelijkheid van de bestuurder van WMD. WMD voert jaarlijks een frauderisicoanalyse uit en beschikt over een gedragscode, een klokkenluidersregeling en een incidentenregistratie. In 2024 hebben zich geen incidenten voorgedaan.

Compliance Officer
De Compliance Officer heeft de taak om inzicht te verschaffen in het relevante speelveld van wet- en regelgeving voor WMD. Belangrijke vragen hierbij zijn: voldoet WMD aan de geldende wet- en regelgeving en hoe richt WMD processen in zodat we hieraan blijven voldoen? De operationele verantwoordelijkheid ligt bij het management, terwijl de verantwoordelijkheid voor het vertalen van alle wet- en regelgeving naar de organisatie bij diverse interne specialisten ligt.

Compliance beleid
WMD beschikt over een compliance protocol dat toeziet op de verdeling van rollen, bevoegdheden en verantwoordelijken en de opvolging en toepassing van wet- en regelgeving. In het compliance beleid van WMD staan een visie en doelstellingen voor compliance geformuleerd. Minimaal één keer per jaar vinden er interne audits plaats waarbij processen (primair en secundair) worden getoetst. 

In het geval dat wordt afgeweken van specifieke wetgeving gebeurt dit bewust en wordt hierover gerapporteerd. In de compliance registers van WMD is een overzicht te vinden van de toepasselijke wet- en regelgeving, welke verplichtingen daaruit voortvloeien en op welke wijze we eraan voldoen.

Compliance management
In 2024 is WMD verder gegaan met het verbeteren en professionaliseren van compliance management binnen WMD, met als doel om beter in control te zijn. Er is een verbeterplan opgesteld met daarin diverse verbeteracties op korte termijn en op lange termijn. Onderdeel van dit verbeterplan is onder meer het invoeren van een regulier compliance overleg, het actualiseren van de compliance registers en de PDCA-cyclus op compliance verder inbedden in de reguliere bedrijfsprocessen binnen de sectoren. De komende jaren zal hier blijvende  aandacht voor zijn binnen WMD zodat we beter in control zijn ten aanzien van compliance. 

Omgevingswet en stikstof
Het landelijke stikstofdossier heeft ook impact op de drinkwaterbedrijven. Die impact is tweezijdig. Enerzijds beschermen de maatregelen de bodemkwaliteit en daarmee de kwaliteit van het grondwater waar WMD drinkwater van maakt. Anderzijds vergroten de stikstofmaatregelen de uitdagingen waar WMD voor staat. 

Denk aan risico’s op vertraging in de vergunningverlening, projecten die duurder worden of meer tijd in beslag nemen als ze emissiearm of zelfs emissieloos moeten worden uitgevoerd. Of projecten die in zijn geheel worden bemoeilijkt. 

Om de leveringszekerheid van het drinkwater in haar voorzieningsgebied te borgen, past WMD haar projectmethodiek aan op de ontwikkelingen in het stikstofdossier.

Het nieuwe mobiliteitsbeleid van WMD is het hele jaar een regelmatig terugkerend onderwerp van gesprek. Net als de herstructurering van de interne organisatie, zoals de samenvoeging van de sectoren Klant en Infra. Er waren instemmingsverzoeken voor onder andere het nieuwe rookbeleid en het nieuwe thuiswerkbeleid.

In 2024 deed de OR regelmatig verslag van haar werkzaamheden op Waterplein. Een interactieve pagina bestemd voor het personeel waar nieuws en andere wetenswaardigheden op worden gepubliceerd. 

De OR was verder vertegenwoordigd bij het ‘Welkom Watermaker’ introductieprogramma voor nieuwe medewerkers. 

De Waterpedia-pagina van de OR op Waterplein werd uitgebreid met verslagen, agenda’s en de WORgreement. In 2025 wordt deze pagina verder uitgebreid met interactieve mogelijkheden.

Tijdens de zeven overlegvergaderingen tussen de OR en de bestuurder van WMD zijn diverse onderwerpen besproken. Tijdens twee van deze overleggen sloot een lid van de Raad van Commissarissen aan. Deze onderwerpen zijn besproken:

• Instemmingsverzoek regeling gedragscode
• Instemmingsverzoek sanctiebeleid
• Instemmingsverzoek privacybeleid
• Instemmingsverzoek actualisatie regeling thuiswerken
• Instemmingsverzoek rookbeleid
• Deelname aan VEI
• Evaluatie personele jaarcyclus
• Ziekteverzuim
• Uitbesteding salarisadministratie
• Mobiliteitsbeleid
• Adviesaanvraag vorming sector Klant en Infra
• Adviesaanvraag herstructurering sector Strategie en Kwaliteit
• De Stroomversnelling (Leanent)
• ICT-samenwerking
• Strategische personeelsplanning
• Meerjaren Investeringsplan
• Conceptbegroting en bedrijfsplan 2025
• Veilig en gezond werken

De Ondernemingsraad van WMD bestond in 2024 uit de volgende leden:

Bij twee overlegvergaderingen tussen de bestuurder en de ondernemingsraad (14 juni 2024 en 24 oktober 2024), waarin de algemene gang van zaken van de onderneming is besproken (artikel 24 WOR), zijn namens de RvC in wisselende samenstelling aanwezig geweest: Monique Visser, Anita van Nimwegen en Gerard Kremer.

Dit overleg heeft een informeel karakter en biedt een goede gelegenheid aan betrokkenen om elkaar te informeren over actuele en personele ontwikkelingen. Op deze manier houdt de RvC voeling met de organisatie en krijgt de OR relevante input hoe de toezichthouders aankijken tegen de ontwikkelingen binnen de onderneming. De onderwerpen die o.a. aan de orde zijn geweest:

De RvC heeft op 20 mei 2024 en op 14 november 2024 een informeel overleg gehad met het managementteam.

De RvC heeft twee permanente commissies. De remuneratiecommissie en de auditcommissie. 

Deze commissies bereiden ieder binnen hun eigen taakgebied de besluitvorming van de RvC voor en adviseren de raad. In de vergaderingen van de commissies vindt een verdieping van de onderwerpen plaats. De belangrijkste overwegingen en bevindingen van beide commissies worden daarna teruggekoppeld in de vergaderingen van de RvC, waarmee zorgvuldige besluitvorming geborgd is.

De RvC spreekt zijn dank uit aan de bestuurder, de medewerkers, het management en de ondernemingsraad voor hun inzet en toewijding en voor de behaalde resultaten over 2024. De RvC waardeert de wijze waarop WMD verbinding zoekt met haar klanten en stakeholders. 

Daarnaast bedankt de RvC de aandeelhouders van WMD voor hun betrokkenheid en het gestelde vertrouwen in WMD. Het jaar 2025 wordt met grote interesse en vol vertrouwen tegemoet gezien.

Assen, 15 maart 2025.