12 Robuuste infrastructuur

WMD produceert drinkwater in twaalf productiestations verspreid over de provincie Drenthe, met een totale productiecapaciteit van 39,6 miljoen m³ per jaar (na productieverlies). Het drinkwater wordt uitsluitend gewonnen uit grondwater in veertien waterwingebieden. WMD beschikt over waterwinvergunningen voor een totaal van 46,9 miljoen m³ per jaar. 

De meest recente drinkwaterprognose, opgesteld in 2023, voorspelt een stijgende vraag naar drinkwater in de komende vijf jaar. Voornamelijk als gevolg van groei van de bevolking, een toename van leveringen aan andere drinkwaterbedrijven en groei van de economie. Om hierop te anticiperen, richt het beleid zich op:

• Het optimaal benutten en uitbreiden van waterwinvergunningen.
• Het vergroten van de winnings- en zuiveringscapaciteit van bestaande productiestations.

Eind 2023 is de meest recente trendanalyse door WMD voor het wettelijk verplichte Leveringsplan opgesteld. De vijf verplichte trends zijn klimaatverandering, energietransitie, antropogene stoffen, sociaaleconomische ontwikkelingen (inclusief circulariteit) en geopolitieke verhoudingen. 

Uit deze trendanalyse blijken de volgende twee trends het meest acuut in te werken op de veiligstelling van de drinkwatervoorziening door WMD: 

• Antropogene stoffen, zoals de bedreiging van waterbronnen door ongewenste stoffen, in lijn met het strategische doel van het waarborgen van de goede kwaliteit van de bronnen.
• Sociaaleconomische ontwikkelingen, zoals de groei van vraag en aanbod van drinkwater, in lijn met het strategische doel van voldoende drinkwaterbronnen (waterbeschikbaarheid).

Zowel WMD als regionale en nationale overheden zullen op korte termijn (2024-2030) maatregelen moeten treffen om de impact van deze trends te beheersen. WMD monitort het beleid en de strategische doelen in het managementteam en samen met zowel de aandeelhouders, het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT).

WMD heeft in het Masterplan infrastructuur 2023-2047 en in het Leveringsplan 2024 bovendien de volgende projecten gedefinieerd:

12.2.2.        Reikwijdte van de belangrijkste maatregelen

De belangrijkste maatregelen hebben allemaal betrekking op de eigen operaties van WMD. Deze worden allemaal in het distributiegebied van WMD doorgevoerd om de leveringscontinuïteit en leveringszekerheid van drinkwater voor onze klanten te waarborgen.

12.2.3.        Tijdshorizonten waarbinnen elke belangrijke maatregel wordt voltooid

Aanpassen, uitbreiden en vervangen van onze infrastructuur duurt lang. De belangrijkste maatregelen zijn indicatief gepland in het meerjareninvesteringsplan (MIP) 2023-2032, dat opgesteld is op basis van het Masterplan infrastructuur 2023-2047. Het MIP 2023-2032 is vervolgens vastgelegd in het Leveringsplan.  De ILT van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft dit Leveringsplan eind 2024 goedgekeurd.

12.2.4.        Maatregelen en resultaten voor samenwerking en ondersteuning bij herstel van schade geleden door materiële impacts

WMD informeert klanten over storingen en werkzaamheden. Storingen kunnen dag en nacht telefonisch aan onze storingsdienst gemeld worden. Gemelde storingen komen op de lijst die op de website onder Klantenservice gepubliceerd wordt. Op de website onder Klantenservice staat ook de lijst met werkzaamheden aan het leidingnet. Klanten worden actief vooraf geïnformeerd over de werkzaamheden in hun buurt.

WMD heeft voorwaarden opgesteld voor het uitvoeren van graafwerkzaamheden in de buurt van onze waterleiding. Het raken van een waterleiding kan namelijk grote gevolgen hebben. Met de voorwaarden voor grondroeractiviteiten helpt WMD de grondroerders, door een goede voorbereiding, een belangrijke bijdrage te leveren aan de betrouwbaarheid van ons leidingnet.

WMD is partner in GROND’G. GROND’G combineert en coördineert samen met haar partners ondergrondse infrastructurele werkzaamheden in Drenthe, Groningen en Overijssel. Samenwerking zorgt voor verlaging van kosten en minder overlast en schade omdat wegen en straten minder vaak worden opengebroken; alle noodzakelijke kabels en leidingen gaan gelijktijdig de grond in.

12.2.5.        Informatie over de voortgang van maatregelen of actieplannen

WMD levert actief kwalitatieve en kwantitatieve informatie over de voortgang van maatregelen via onder meer onze website, nieuws- en persberichten, ons jaarverslag, in de reguliere overleggen met aandeelhouders, ILT, ondernemingsraad en Raad van Commissarissen. WMD levert actief formele informatie via:

• De jaarlijkse vrijwillige benchmarks die Vewin organiseert en de driejaarlijks verplichte prestatievergelijking drinkwaterbedrijven van de ILT met de opvolging in het Verbeterplan WMD Drinkwater NV dat naar aanleiding van deze prestatievergelijking opgesteld wordt.
• Het vierjaarlijks verplichte Leveringsplan.
• Ons vijfjaarlijks Visiedocument, waarvan de publieksversie op onze website gepubliceerd is.

12.2.6.        Huidige – en toekomstige financiële en andere middelen toegewezen aan de belangrijkste maatregelen

WMD heeft in het meerjareninvesteringsplan 2023-2032 een indicatieve planning en kostenraming gehanteerd, zie onderstaande figuur. Vanaf de start wordt het investeringsplan per project fasegewijs verfijnd, zodat per fase een beter inzicht verkregen wordt in de impact van de complexiteit, benodigde resources en vergunningverlening. Deze elementen leiden doorgaans tot bijstelling van de investeringsplanning. WMD heeft in de periode 2024-2030 jaarlijks ongeveer € 35 miljoen aan investeringen gepland. De investeringsuitgaven worden gedekt door leningen bij kredietinstellingen en door inkomsten van klanten uit vastrecht en hun verbruik van drinkwater.

12.3.1.    Inleiding

Uit bovenstaande figuur blijkt dat WMD voor de periode 2024-2030 jaarlijks ongeveer € 35 miljoen aan investeringen gepland heeft. De investeringen in materiele vaste activa waren € 28,8 miljoen in 2024. Het investeringsniveau in onderhoud distributie, duurzaamheid, kantoor en wagenpark en ict zijn constant over de jaren. In de eerste periode 2024-2027 wordt er met name geïnvesteerd in extra productiecapaciteit, het verbeteren van de waterkwaliteit en de robuustheid van het distributienet. In de periode 2028-2030 zijn grote vervangingsinvesteringen gepland die in de categorie Onderhoud Productie opgenomen zijn.

12.3.2.    Investeringen

 WMD investeert in vervanging en uitbreiding van productiemiddelen, het leidingnet en in ICT en overige middelen. Onder productie wordt het geheel van winning en zuivering verstaan. Voor de investeringen per administratieve aansluiting volgt WMD de investeringen volgens de materiele vaste activa van de jaarrekening.

WMD volgt de investeringen met de indicatoren 'Investeringen per administratieve aansluiting' en 'Realisatiegraad investeringsuitgaven'. Het totaal van de investeringsuitgaven per jaar wordt gedeeld door het aantal administratieve aansluitingen aan het einde van het jaar. De realisatiegraad investeringen is de investeringen volgens de materiële vaste activa gedeeld door de investeringen volgens het meerjareninvesteringsplan.

12.3.3.        Doelen en acties

WMD volgt de impact van de investeringen in de strategische doelen 'voldoende drinkwaterbronnen' en 'goede kwaliteit van de bronnen' met de indicatoren 'Operationele winvergunning' en 'Maatgevende (productie)capaciteit', allebei in miljoen m³ per jaar. WMD volgt de impact van de investeringen in de leveringscontinuïteit en leveringszekerheid van drinkwater met de indicator 'Afname netlengte asbestcement en gietijzer leidingen' in kilometer.

12.3.3.1.    Operationele winvergunning

De totale operationele winvergunning van WMD is de som van de operationele waterwinvergunning van de veertien waterwingebieden.

12.3.3.2.    Maatgevende (productie)capaciteit

De (productie)capaciteit per productiestation is het minimum van de vergunningscapaciteit, de technische wincapaciteit en de zuiveringscapaciteit ná productieverlies. De maatgevende (productie)capaciteit van WMD is de som van de (productie)capaciteiten van de twaalf productiestations.

Het is de maat voor de hoeveelheid drinkwater die daadwerkelijk vanuit de productiestations aan het leidingnet geleverd kan worden.

12.3.3.3.    Afname netlengte asbestcement en gietijzeren leidingen

Eén van de beleidsdoelen is om de storingsfrequentie en de gemiddelde leveringsonderbreking per administratieve aansluiting per jaar niet toe te laten nemen. WMD heeft al jarenlang het beleid om leidingen van asbestcement en gietijzer actief te vervangen. Sinds 2022 is de ambitie uitgesproken om gemiddeld 55 kilometer aan leidingen van asbestcement, gietijzer en nodulair gietijzer per jaar te vervangen vanwege de storingsontwikkeling in deze leidingen.

12.3.4.        Prestaties

WMD rapporteert de prestaties in relatie tot robuuste infrastructuur met de indicatoren 'Leveringszekerheid', 'Storingsfrequentie', 'Gemiddelde leveringsonderbreking per administratieve aansluiting per jaar' en 'Infrastructure Leakage Index'. De robuustheid van onze infrastructuur blijkt onder meer uit het feit dat we de storingsfrequentie uitdrukken in het aantal storingen per 100 kilometer leidingnet.

12.3.4.1.    Leveringszekerheid

Of WMD leveringszeker is en aan de norm voldoet volgt uit de leveringszekerheidsanalyse die WMD uitvoert voor onder meer het wettelijk verplichte Leveringsplan. Deze prestatie-indicator is kwalitatief.

12.3.4.2.    Gemiddelde leveringsonderbreking per administratieve aansluiting.

Er wordt administratief onderscheid gemaakt tussen een leveringsonderbreking door (gepland) onderhoud en een leveringsonderbreking door (ongeplande) storingen 'eigen verantwoordelijkheid'.

12.3.4.3.    Infrastructure Leakage Index

De Infrastructure Leakage Index (ILI) is een verhoudingsgetal van het werkelijk lekverlies ten opzichte van het onvermijdbaar lekverlies. Het onvermijdbaar lekverlies is een schatting uitgaande van een distributiesysteem dat goed onderhouden wordt en in goede conditie is.

De ILI is een nieuwe verplichte Europese indicator en is een indirecte indicator voor de kwaliteit van het leidingnet. Hoe lager de ILI, hoe beter de kwaliteit van het leidingnet. Internationaal wordt een ILI van 2,0 als bovengrens gezien voor ontwikkelde landen zoals Nederland. De ILI van WMD bedraagt 0,3 in 2021 en 2022, de meest recente jaren waarvoor de ILI berekend kan worden.