7.1 Schone en voldoende bronnen
WMD gebruikt grondwater als bron voor de drinkwatervoorziening in Drenthe. Ondanks de afnemende kwaliteit blijft grondwater de meest geschikte bron voor het produceren van drinkwater. De bodem en de natuur zuiveren het grondwater op een natuurlijke manier, wat fungeert als de eerste filter in het zuiveringsproces.
Hierdoor is de zuivering tot drinkwater zowel kostenefficiënt als energiezuinig.
WMD zet zich actief in om de verslechtering van de kwaliteit van de bronnen om te buigen naar verbetering. Hoewel de primaire verantwoordelijkheid hiervoor bij diverse overheden ligt, versterkt WMD de samenwerking met de provincie om deze doelen te realiseren.
Tegelijkertijd moet WMD rekening houden met een groeiende vraag naar drinkwater. Hierdoor zoeken we steeds naar nieuwe kansen om drinkwater uit grondwater te maken. In 2024 is met de provincie Drenthe gewerkt aan een regionaal uitvoeringsprogramma om de beschikbaarheid van drinkwaterbronnen tot 2030 te waarborgen.
Landelijk is door Vewin en het Rijk een actieplan opgesteld. In Drenthe is sprake van een urgente, maar beheersbare opgave voor voldoende drinkwaterbronnen.
Samenwerking
WMD werkt samen met alle omgevingspartners die een rol spelen in de beschikbaarheid van schoon grondwater: Provincie Drenthe, waterschappen, gemeenten, natuur- en milieuorganisaties en de landbouw. Deze samenwerking is essentieel voor een goede bescherming van het Drentse grondwater.
Daarnaast is deze samenwerking nodig om de bufferwerking van de bodem te vergroten en water vast te houden voor droge periodes. Dit is noodzakelijk om schone en voldoende bronnen te realiseren. Zonder schone en voldoende bronnen kan WMD simpelweg haar kerntaak niet uitvoeren.
Kansen voor verbetering bronnen
Het landelijke gebied verandert. Er is sprake van extensivering van de landbouw, er ontstaan natuurlijkere overgangsgebieden en er is sprake van meer en meer groenblauwe diensten. Dit alles biedt kansen om de (grond)waterkwaliteit te verbeteren en de beschikbaarheid van voldoende zoetwater in de toekomst te garanderen.
Tegelijkertijd geeft dit kansen om het perspectief van landbouw en natuur te verbeteren. Dit is absoluut een gezamenlijke inspanning, waarbij WMD proactief de samenwerking zoekt.
Oproep aan de politiek
In de zomer stuurde WMD een brief aan Provinciale Staten waarin aandacht werd gevraagd voor de kwetsbaarheid van de drinkwaterwinningen. Ook publiceerde WMD een factsheet “Kader Richtlijn Water-doelen voor drinkwaterbronnen staan onder druk”.
In de brief doet WMD een oproep aan de provincie om samen met de landbouw een landbouwanalyse op te starten. Een analyse gericht op een transitie naar grondwatervriendelijke landbouw en duurzame waterwinningen.
Ook doet WMD een oproep aan de provinciale politiek om de drinkwaterbronnen met specifieke provinciale regels nóg beter te beschermen. Bijvoorbeeld door het opstellen van specifieke instructieregels vanuit de bestaande Omgevingswet in de vorm van een omgevingsinstrumentarium. Of door het verbieden van gebruik van PFAS-houdende gewasbeschermingsmiddelen in grondwaterbeschermingsgebieden.
WMD heeft vervolgens met bestuurders en politici vanuit regionale overheden, landbouw- en natuur-en milieuorganisatie intensieve gesprekken gevoerd over de noodzaak van een gebiedsgerichte samenwerking en aanpak in combinatie met een betere bescherming van drinkwaterbronnen.
In 2024 organiseerde WMD excursies naar waterwingebieden en productiestations voor de politieke fracties uit zowel de provinciale- als de gemeentelijke politiek. Ook voor (lokale) belangstellenden verzorgde WMD presentaties en rondleidingen. Daarmee laat WMD zien wat we doen en nemen we partijen mee in de uitdagingen waar we voor staan.
Landelijk gebied
De provincie Drenthe is een aantal jaren geleden gestart met het Drents Programma Landelijk Gebied (DPLG). Een provinciale uitwerking van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Bij het opstellen hiervan is WMD nauw betrokken geweest.
Onder andere het Drentse waterstromen onderzoek, een onderzoek uitgevoerd in opdracht van WMD, vormt een belangrijke informatiebron over de waterhuishouding van Drenthe binnen het programma.
Het huidige kabinet kiest echter voor een andere aanpak, waardoor het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) niet meer van toepassing is. De provincie Drenthe heeft daarop het Drents Programma Landelijk Gebied (DPLG) aangepast. Het wordt nu voortgezet als Toekomst Gericht Landelijk Gebied (TGLG).
Gebiedsgerichte aanpak
In 2024 heeft WMD, samen met de provincie Drenthe, de waterschappen en andere belanghebbenden, intensief gekeken naar de uitdagingen op het gebied van water. Met speciale aandacht voor drinkwater.
De uitdagingen voor het landelijke gebied in Drenthe zijn nauw verbonden met de koers van de landbouw in de verschillende regio's van Drenthe. WMD streeft ernaar dat de meest kwetsbare waterwinningen worden opgenomen in een gebiedsgerichte aanpak.
Hierbij wil WMD samenwerken met landbouwers, terreinbeheerders en andere grondeigenaren aan natuur-, water- en bodemopgaven. Samen kunnen we zorgen voor schone en voldoende drinkwaterbronnen met oog voor zowel landbouw als natuur. Ook het stimuleren vanuit de provincie van grondwatervriendelijke landbouw en duurzame waterwinning past daarbij.
Voldoende bronnen
Samen met de provincie Drenthe zoekt WMD naar mogelijkheden om aan de stijgende vraag naar drinkwater de komende jaren te voldoen. Daarbij wordt gekeken naar de huidige winvergunningen, mogelijke uitbreiding van bestaande vergunningen en locaties voor de aanleg van nieuwe waterwingebieden. Een voorbeeld is de waterwinning Holtien onder Hoogeveen.
WMD heeft gronden aangekocht in Holtien, gelegen naast eigen bezittingen. Er wordt onderzoek gedaan naar de mogelijkheid om de huidige winvergunning volledig te benutten. De winning Holtien wordt gezien als een Aanvullende Strategische Voorraad (ASV). Een reserve voor het moment dat uitbreiding nodig is vanwege een groeiende vraag naar drinkwater.
Gekeken wordt of de winning op relatief korte termijn uitgebreid kan worden. Er worden geohydrologische studies uitgevoerd. Wanneer de studies zijn afgerond en de uitkomst is positief, zal een een vergunning worden aangevraagd.
7.2 Digitalisering en datagedreven werken
Om de kwaliteit van de werkprocessen te verhogen, efficiënter te kunnen opereren en de dienstverlening te verbeteren, is WMD bezig met een inhaalslag op het gebied van digitalisering. Dit gaat niet alleen om werkprocessen in de kantooromgeving, maar vooral in het primaire proces.
De drinkwatervoorziening kan steeds beter gestuurd worden op basis van meet- en registratiegegevens. Doel hiervan is om de kwaliteit van de levering en de dienstverlening te verbeteren.
De digitale transformatie speelt een centrale rol in de ambities van WMD. Het afgelopen jaar stond in het teken van het verstevigen van samenwerking, het uitbouwen van data-infrastructuur en het verkennen van innovatieve technieken.
Hierbij blijft het essentieel om de balans te vinden tussen kansen benutten en risico’s beheersen, met oog voor veiligheid en continue ontwikkeling van onze mensen.
Welke resultaten zijn in 2024 behaald
De volgende stappen zijn gezet in het kader van digitalisering en datagedreven werken.
Organisatie:
| 1 | Een beknopt programmaplan voor datagedreven werken en digitalisering is opgesteld, waarin de richting en prioriteiten duidelijk zijn vastgelegd. |
| 2 | De organisatie van stuurinformatie is verder geprofessionaliseerd, met een versterkte stuurgroep, adviesgroep en DAC (data-analysecentrum). Kostenverdelingen zijn transparanter gemaakt en er is specifieke aandacht uitgegaan naar het CSRD-project, waarbij een geautomatiseerde rapportage voor kwantitatieve datapunten in ontwikkeling is. |
| 3 | Het traject datagedreven besturen is gestart, gericht op een interbestuurlijke datastrategie, het definiëren van rollen en verantwoordelijkheden, en het ontwerpen van managementrapportages met KPI’s waarop de organisatie bestuurd kan worden. |
| 4 | Een AI-lab is opgericht voor kennisuitwisseling en experimenten met generatieve AI, waaronder het gebruik van Copilot-licenties en concrete usecases. |
| 5 | Cybersecurity-awareness blijft prioriteit, met gecontinueerde trainingen en bewustwordingscampagnes. In 2024 heeft WMD succesvol een externe audit doorlopen, welke toetst op de daadwerkelijke implementatie van de Wet Beveiliging Netwerken en Informatie. In 2025 zal de voorbereiding op de komst van de Cyberweerbaarheidswet ingezet worden. |
Data-infrastructuur:
| 6 | De samenwerking met Waterbedrijf Groningen (WBG) aan het Aveva PI-systeem is geïntensiveerd, met een gestandaardiseerde architectuur en een voltooide assetframework-structuur. Alle productielocaties zijn gekoppeld en er zijn usecases gestart voor productiecijfers en locatiedashboards. |
| 7 | De transitie naar Microsoft Dynamics en PowerBI is verder doorgevoerd, en het datawarehouse is bestendigd voor integrale rapportages. |
| 8 | Standaardisatie van IoT en PA-architectuur (procesautomatisering) staat op de agenda, met voorbereidingen voor verdere implementatie. |
Digitale technieken:
| 9 | De migratie van UBW naar de Finance and Operations-module in Microsoft Dynamics is in volle gang, met gevormde teams en functionele ontwerpen per deelgebied. |
| 10 | Een pilot met een digital twin voor distributie is succesvol afgerond, waarna focus is gelegd op het verbeteren van bronsystemen en data ter voorbereiding op toekomstige uitrol. |
| 11 | Er is gestart met de vorming van een langetermijnplan voor digitalisering in het primaire distributieproces |
| 12 | Er is en vooronderzoek naar prognose- en drukregeling voor productie uitgevoerd. WMD sluit aan bij een pilot van Waterbedrijf Groningen met SI-Demand en overweegt een eigen pilot eind 2025. |
Deze stappen onderstrepen onze inzet om digitalisering en datagedreven werken te verankeren in álle lagen van de organisatie. Door samen te werken, te experimenteren en tegelijkertijd onze basis op orde te houden, bouwen we aan een wendbare en toekomstbestendige drinkwatervoorziening.
7.3 Aantrekkelijk werkgeverschap
De betrokkenheid van de eigen vaklieden bij WMD speelt een cruciale rol bij het waarborgen van de continuïteit van de drinkwaterlevering. Dankzij de toewijding van het personeel beschikt WMD over een sterke basis.
In de komende jaren zullen echter tientallen medewerkers de pensioengerechtigde leeftijd bereiken. Dit stelt WMD voor de uitdaging om tijdig nieuw personeel te werven.
Bovendien zal met het vertrek van deze medewerkers veel ervaring en kennis verloren gaan. Kennis die zorgvuldig moet worden overgedragen en geborgd.
Het jaar 2024 stond in het teken van verder bouwen, ontwikkelen en voorbereiden op de toekomst. Het jaar begon voor een groot deel van onze watermakers met een nieuwe oude werkplek.
Vanwege een grootscheepse renovatie van het kantoor aan de Lauwers 3 in Assen, verhuisde het personeel naar een tijdelijk pand aan de Lauwers 9 in Assen.
Vanaf 1 januari is het eigen gerenoveerde pand weer in gebruik genomen. De nieuwe inrichting sluit aan bij een moderne manier van samenwerking en stimuleert de onderlinge verbondenheid.
Mobiliteitsbeleid
Op verzoek van de ondernemingsraad is er een nieuw mobiliteitsbeleid ontwikkeld, dat begin 2024 is vastgesteld. Dit beleid is gebaseerd op drie pijlers: duurzaamheid, medewerkerstevredenheid en functionaliteit. Vanuit deze pijlers zijn drie nieuwe regelingen ontstaan:
- Een fietsleaseregeling
- Een regeling voor openbaar vervoer
- Een nieuwe personenautoregeling
Met dit nieuwe beleid kan WMD haar duurzaamheidsambities realiseren en de tevredenheid van medewerkers verhogen. Bovendien zijn de bijbehorende regelingen toekomstbestendig.
Tevreden medewerkers
Eind 2024 is gestart met het op een nieuwe wijze meten van de medewerkerstevredenheid. In de nieuwe systematiek wordt vaker gemeten, kunnen gemakkelijk trends geanalyseerd worden en is WMD in staat om sneller en gerichter interventies te doen met als doel de medewerkerstevredenheid te vergroten.
Met een respons van 74 procent en een hoge NPS-score (Net Promotor Score) is de respons goed te noemen. WMD is tevreden met de uitkomsten. In 2025 bouwen we hierop verder.
Wendbare organisatie
WMD is een organisatie in ontwikkeling. De opgaven in de buitenwereld zijn divers en vragen het nodige van de organisatie. Van belang is om de organisatiestructuur passend te laten zijn om doelstellingen waar te kunnen maken en uitdagingen het hoofd te kunnen bieden. WMD heeft in 2024 een aantal herstructurering doorgevoerd. (N.B. geen reorganisaties.)
Alle ondersteunende (staf)diensten zijn met ingang van 1 januari 2024 samengevoegd in de nieuwe sector Mens en Organisatie. Deze nieuwe sector heeft, net als de andere sectoren binnen WMD, een eigen sectormanager.
De sectoren Klant en Distributie zijn samengevoegd tot een nieuwe sector Klant en Infra. Een logische combinatie vanwege de grote overlap in (werk)processen en kansen voor optimalisaties. Met deze veranderingen ontstaat er een logische clustering van teams en een compacter managementteam.
Kengetallen
7.4 Gezond financieel resultaat
WMD is financieel gezond. WMD staat echter wel voor een uitdaging. De investeringen in infrastructuur en renovatie van productiestations is fors. Het is noodzakelijk om daarvoor het eigen vermogen te vergroten. Tegelijkertijd mag WMD niet te veel winst maken door de wettelijke grenzen die daaraan zijn gesteld. WMD moet dus afwegingen maken.
Resultaat vergelijking
Het financiële resultaat over 2024 bedraagt € 3,6 miljoen. Ongeveer € 0,4 miljoen hoger dan in 2023. Bij de beoordeling van de resultaten van 2024 in vergelijking met 2023 moeten de volgende aspecten in overweging worden genomen:
| 1 | De netto omzet voor drinkwaterleveringen in het voorzieningsgebied van WMD is 7 miljoen euro hoger dan in 2023. Oorzaak is een tariefstijging van 18% in 2024. Het drinkwaterverbruik was in 2024 lager door een natte zomer. |
| 2 | De netto omzet voor drinkwaterleveringen aan Vitens en Waterbedrijf Groningen (engros levering) is 2 miljoen euro hoger. Vanaf 2024 levert WMD circa 2 miljoen kuub water extra aan Vitens vanuit het nieuwe productiestation in Beilen. |
| 3 | De overige opbrengsten zijn hoger door een incidentele bate in 2024 van 0,7 miljoen euro. De voorziening op een lening aan Wildlands is voor de helft vrijgevallen. Op basis van de gepubliceerde jaarrekening van Wildlands zijn de financiële vooruitzichten positief. |
Kosten
De kosten voor elektriciteit bedragen in 2024 € 3,8 miljoen. In 2023 was dat € 1,7 miljoen. Het langjarige energiecontract van WMD liep eind 2023 af. WMD heeft voor 2024 een nieuw en duurder energiecontract afgesloten.
Personeelskosten zijn € 1,5 miljoen hoger dan 2023. De stijging van de personeelskosten wordt veroorzaakt door de cao-verhoging en toename van het aantal medewerkers (FTE toegenomen van 224 naar 237).
De afschrijvingskosten zijn € 2 miljoen hoger ten opzichte van 2023. De oorzaak van deze stijging is terug te vinden in het in gebruik nemen van het nieuwe pompstation in Beilen en andere investeringen.
Liquiditeit en solvabiliteit
WMD beschikt over een rekening courant krediet bij de Rabobank om fluctuaties in de liquiditeitspositie te kunnen opvangen.
De solvabiliteit per 31 december 2024 bedraagt geconsolideerd 26,9% (2023: 27,1%). WMD heeft in 2019 een achtergestelde lening van gezamenlijk € 8,5 miljoen ontvangen van de gemeente Emmen en de provincie Drenthe. Dankzij de voorwaarden van deze leningen worden de achtergestelde leningen meegenomen in de berekening van het garantievermogen. Hierdoor is de solvabiliteit sinds 2019 weer op het afgesproken niveau met de banken.
WMD voldoet aan de solvabiliteitsnorm van de bank en streeft, conform het interne financiële beleid, naar een solvabiliteit van 30% om tegenvallers te kunnen opvangen.
7.5 Tevreden klant
Klanten zijn over het algemeen tevreden over WMD. Dit blijkt uit de jaarlijkse klantonderzoeken en klantcontactmonitor. WMD streeft naar een hoge klanttevredenheid en wil deze ook behouden.
Bijvoorbeeld door meer dan in het verleden klanten mee te nemen in wat WMD doet.
Informeren van klanten bij storingen en werkzaamheden en vertellen wat WMD doet heeft hoge prioriteit. Persoonlijk contact speelt daarin een grote rol.
Aantal telefoontjes en e-mails
In 2024 verwerkte de klantenservice 59.000 telefoontjes, bijna 4.000 minder dan in 2023. Ook bij WMD merken we dat steeds meer klanten ervoor kiezen om hun waterzaken online te regelen.
Bij 97% van alle binnengekomen telefoontjes kreeg de klant binnen 20 seconden iemand aan de lijn. WMD kiest er bewust voor om niet te werken met een keuzemenu, zodat klanten direct iemand aan de telefoon krijgen.
WMD streeft ernaar om alle gesprekken in één keer op te lossen en klanten zo min mogelijk door te verbinden. Een beoordeling van 8,9 laat zien dat dit door onze klanten wordt gewaardeerd.
Naast het aantal klantcontacten per telefoon verwerkte de afdeling Klant ook nog 49.457 e-mails.
'Mijn WMD'
In 2024 zijn zo’n 24.000 aan- en afmeldingen verwerkt. Steeds meer klanten weten hiervoor de weg naar onze website en de 'MijnWMD' omgeving te vinden.
Klanten vinden het overigens prettiger, zo blijkt, om een verhuizing telefonisch door te geven. Het grootste deel van alle verhuizingen werd op die manier verwerkt. Wel is er sprake van een afname ten opzichte van 2023.
In 2024 zijn 916 klachten geregistreerd. Bijna al deze klachten zijn binnen 9 werkdagen beantwoord en opgelost. Daarnaast zijn 25 complimenten geregistreerd.
Meteropname
In december is de jaarlijkse metercampagne gehouden waarbij klanten worden gevraagd om de meterstand voor de jaarafrekening door te geven. Maar liefst 92% gaf aan deze oproep gehoor. Internet is de belangrijkste manier om de meterstand te melden. Bijna 87% van de klanten deed het op deze manier.
Net als ieder jaar verlootten we ook in 2024 weer prijzen onder alle klanten die voor 31 december hun meterstand doorgaven. WMD maakte 50 klanten blij met een waterbesparende douchekop.
Daarnaast wonnen 10 klanten een excursie door een waterwingebied met onze ‘blauwe boswachter’ Peter Bartelds.
Interactieve video
Omdat de meeste vragen van klanten gaan over het doorgeven van verhuizingen óf het doorgeven van de meterstand, is er in 2024 een interactieve video op de website www.wmd.nl geplaatst. In deze video worden de processen stap voor stap uitgelegd.
Klanten kunnen in de video zelf klikken op de situatie die van toepassing is, waarna de informatie verschijnt waar klanten naar zoeken.
Aan het eind van iedere video wordt doorgelinkt naar de WMD-website of de 'MijnWMD' omgeving. Op deze plek kan zelf een verhuizing of meterstand worden doorgegeven
7.6 Sociaal en duurzaam
Drinkwater is de meest duurzame dorstlesser. Daarmee is WMD bij uitstek een duurzaam bedrijf. Echter zijn verbeteringen altijd mogelijk en gewenst. WMD heeft duurzaamheid hoger op de agenda gezet. Het is één van de speerpunten de komende jaren.
WMD heeft vier duurzame VN-doelen gekozen om aan mee te werken.
| Social Development Goal | Beschrijving |
| 6 | Schoon water en sanitatie |
| 12 | Verantwoorde consumptie en productie |
| 13 | Klimaatactie en klimaatadaptatie |
| 15 | Leven op het land |
Verantwoordelijk voor de wereld om ons heen
De activiteiten van WMD hebben impact op de omgeving. Maar ook op onze stakeholders en klanten. Net als dat onze stakeholders en klanten impact hebben op ons. Het is aan WMD zelf om de focus te houden op de wereld om ons heen en de impact op deze wereld zo klein mogelijk te maken.
In hoofdstuk 10 wordt ingegaan op het thema duurzaamheid.
7.7 Robuuste infrastructuur
Een robuuste infrastructuur is essentieel voor het produceren van betrouwbaar drinkwater. WMD investeert de komende jaren gemiddeld zo'n 35 miljoen euro per jaar in bronnen, zuiveringsinstallaties en leidingen om te zorgen dat deze voldoen aan de toekomstige drinkwaterbehoefte en de dagelijkse leveringszekerheid. WMD heeft daarvoor in het verleden een Masterplan 2023-2047 opgesteld.
In hoofdstuk 12 wordt uitgebreid ingegaan op het thema Robuuste Infrastructuur.